Dag lezer, dag ander mens!

Je jeugdherinneringen opschrijven. Dat is alsof je even buiten de stad, stilstaand op een landweg , het leven beschouwt dat zich daar heeft afgespeeld. Dat lijkt op afscheid. Op afstand nemen. Maar ook op vastleggen voor de komende generaties van wat jouw leven tot nu toe bood. Dat nu niet doen, is als het bruut afzagen van de tak waarop je jouw hele leven gezeten hebt. Dat zou ik niet kunnen. Het heden wordt daarbij, hoop ik, nog interessanter dan ooit in die al lang vervlogen tijd. Als ik lang naar mezelf kijk en zie hoe ik vroeger was, dan is ‘t nu het moment, waarop het me lukken gaat de dingen te noteren. Dan word ik als vanzelf mijn eigen publiek.

Wanneer ik schrijf, word ik me bewuster van die voorbije werkelijkheid. Dan denk ik in grafische voorstellingen. Beelden die zelfs zo compleet zijn dat ik mezelf ook als kind daarin herken. Dan ben ik weer even terug in het kinderparadijs! Die tijd lijkt achteraf gezien veel emotioneler en haast dichterbij, dan die van vandaag. Wat waren wij rijk aan emotie! En zeker niet armer van geest. Eerder minder rationeel. Alsof ik weer meekijk dus, wat eigenlijk niet kan, omdat ik er deel van uitmaakte en dus nooit toeschouwer geweest kán zijn. Het is nu meer dromend, zo van fijn bij de kachel zitten, handenwrijvend terwijl het buiten koud is. Mijn herinnering vraagt echter om compleetheid van het verhaal.

Zo zie ik mezelf, mijn ouderlijk gezin, de hele familie en iedereen die ik ooit tegenkwam, opnieuw gaan langs de al eerder gelopen paden. Met stijgende onrust voel ik de drang om alles op te schrijven. Gedachten daaraan kunnen me soms dagenlang voor de voeten lopen. Maar dan, moeten ze er uit! Woorden die, wanneer ik even begonnen ben nog meer en van alle kanten als vanzelf komen aanlopen. Waar is die wereld gebleven! Hoe meer ik schrijf, hoe méér ik de lens kan scherpstellen. Hoe meer de dingen van vroeger dichterbij komen. Hoe meer herinnering, hoe méér ik zelf eigenaar word van wat ik heb beleefd! Niet dat je dingen over kunt doen zoals ze waren.

Een Vlaams gezegde luidt: "Alleen een ezel kan twee keer verliefd worden op hetzelfde paard!" Nee, je kunt je verleden niet als muziek nog eens afspelen. De plaatjes uit het prentenboek van mijn geheugen gelden alleen voor mij. Ook al kan ik ze soms met mijn familie delen, alles krijgt weer een nieuwe glans en kan opgepoetst weer verder. Ik heb mijn verhaal aan mijn familie voorgelegd. "Wat onthoud jij veel!", was hun antwoord. "Och, het komt vanzelf," zei ik, "als je maar wilt".

Ik schrijf niet alleen voor het nageslacht dus. Maar om te delen met de lezer die er de eigen ervaringen mee kan vergelijken of die er naar keuze aan toe kan voegen. Alleen onze eigen verhalen versterken de geloofwaardigheid van de herinneringen. Onze herinnering is immers het enige paradijs waaruit we niet verdreven kunnen worden!